Waarom is kleurconsistentie van belang bij LED verlichting?

10 mrt Waarom is kleurconsistentie van belang bij LED verlichting?

Wat verstaan we onder kleurconsistentie?
Kleurconsistentie of kleuruniformiteit is een aanduiding van de constante kleurkwaliteit van zowel witte als gekleurde leds. Om u inzicht te geven in het begrip kleurconsistentie m.b.t. witte leds is inzicht in kleurverschil van de diverse kleurtemperaturen noodzakelijk. De kleurtemperatuur (uitgedrukt in Kelvin (K)) geeft ons inzicht in de wit tinten van de lichtkleur wit en beschrijft hoe wit licht overkomt, geelachtig, neutraal of koelwit.

Het (ANSI) American National Institute en de International Commision Illumination (CIE) onderhouden de normen voor kleurtemperatuur van de verschillende lichtbronnen. Voor leds zijn de kleurtemperatuuromschrijvingen gelijk aan traditionele lichtbronnen zoals in onderstaande tabel omschreven.

Tabel-kleurtemperatuur-kelv

CIE kleurdiagram
Daarnaast is het van belang inzicht te hebben in de CIE kleurdiagram. De CIE-kleurdiagram ontwikkeld in 1913, wordt nog altijd gebruikt om kleuren te definiëren en als referentie voor andere kleurruimtes. De figuur is een tweedimensionale weergave van kleuren van dezelfde intensiteit (helderheid), volgens de standaard-CIE-1931-waarneming, die gebaseerd is op observaties van kleurmetingen bij mensen. De standaard-CIE-1931 is inmiddels vervangen door Standaard-CIE-1976. In onderstaande CIE kleurdiagram is de zogenaamde “zwarte straler” (black body) getekend. De curve van de zwarte straler bepaalt het wit licht in de CIE kleurdiagram.

CIExy1931_diagram
Figuur 1: CIE kleurdiagram met “zwarte straler”

Kleurverschillen
Kleurverschillen worden inzichtelijk gemaakt met zogenaamde MacAdam ellipsen. Deze ellipsen geven de spreiding in kleur aan. Wel moeten we ons realiseren dat ons oog veel sneller verschil ziet in wittinten dan bijvoorbeeld in groentinten. Vandaar dat de groene ellips veel groter is dan de witte ellips, zie onderstaande CIE kleurdiagram met ingetekende MacAdam ellipsen:

CIExy1931_MacAdam

Figuur 2: CIE kleurdiagram met MacAdam Ellipsen

Interpretatie van de MacAdam ellipsen: kleurtemparatuur zegt niet alles!
De kleurtemperatuur gemeten in graden Kelvin (K) zegt niet alles. Zo heb je te maken met afwijkingen in kleurtemperatuur langs de “black body” (zwarte straler), maar ook naar boven of naar beneden t.o.v. deze “black body”. Dit betekent dat 2 verschillende LED lampen met een kleurtemperatuur van 3000K toch totaal anders waargenomen kunnen worden qua kleur. Daarom is het in de EU verplicht de kleurafwijking aan te geven in MacAdam ellipsen, waardoor een veel nauwkeuriger beeld ontstaat.

Elke led-lichtbron met een gemeten kleurpunt dat binnen één van de MacAdam ellipsen valt wordt verondersteld de nominale kleurtemperatuur te hebben. Bijvoorbeeld binnen de witte ellips is het centrum 3000 K, zie onderstaande figuur. Echter in de praktijk betekent dit dat de gemeten kleurtemperatuur en kleurspreiding van de led lichtbronnen aanzienlijk kunnen variëren. Binnen de verlichtingsmarkt wordt een maximale afwijking van 4 stappen in de Macadamellips geadviseerd, dit is echter geen norm.

Kleurafwijking-in-MacAdam-s

Figuur 3: kleurafwijking in MacAdam steps van de “witte kleur” 3000K

Tabel-betekenis-MacAdam

De “stappen” Macadam ellips, zijn als volgt te interpreteren:

  • < 2 stappen Macadam ellips – zijn niet zichtbaar
  • < 3 stappen Macadam ellips – zijn niet of nauwelijks zichtbaar
  • < 4 stappen Macadam ellips – zijn nauwelijks zichtbaar
  • > 4 stappen Macadam ellips – zijn goed zichtbaar

Kleurafwijking wordt ook wel aangegeven in SDCM, dat staat voor Standaard Deviatie Colour Matching en is hetzelfde als het aantal stappen bij de MacAdams ellips.

Waarom is kleurconsistentie van belang bij LED verlichting?
Kleurconsistentie of kleuruniformiteit voor verlichtingsoplossingen is niet alleen belangrijk voor het voorkomen van lichtkleurverschil tussen ledarmaturen onderling, maar ook voor de uniforme kleuren van ledarmaturen die in projecten gefaseerd worden uitgeleverd of voor aanpassingen of vervangingen in de toekomst. Middels het aangeven van deze kleurconsistentie geeft de fabrikant u inzicht in de uniformiteit en kleurkwaliteit van de toegepaste leds.

Voorbeeld-kleurafwijkingen

Afbeelding 1: een praktijkvoorbeeld met LED armaturen met grote kleurverschillen (> 4 MacAdam steps)

Voorkom grote kleurverschillen in projecten waar led armaturen worden toegepast door vooraf de kleurconsistentie van de armaturen te beoordelen, aan de hand van de meetrapporten van de fabrikant.

Wilt u meer weten over kleurconsitentie bij LED-armaturen, neem dan contact op met onze lichtadviseurs, T (038) 443 24 70 of lighting@gunneman.nl.

Ook interessant om te lezen

Door de toenemende automatisering van onze communicatie en apparaten krijgen we steeds meer te maken met het fenomeen cybercrime. Daarbij worden niet alleen computers, pc’s en tablets gehackt, ook digitale aansturingssystemen van onder andere domotica zijn kwetsbaar voor dit soort criminele aanvallen. Op die manier......

De technieksector is volop in ontwikkeling. Naast de razendsnelle opkomst van steeds efficiëntere en meer energiezuinige systemen, signaleren we ook interessante innovaties die naar onze mening een grote stempel gaan drukken op de toekomst van de installatietechniek. Zo’n ontwikkeling is Li-Fi. Met andere woorden: draadloze......

LED verlichting zijn booming. En bij veel installateurs blijft dat zeker niet onopgemerkt, want de aanvragen voor het installeren van LED’s blijven bij hen maar binnenstromen. Vooral de zakelijke sector klopt steeds vaker aan. Een logische trend, want in 2023 moeten alle kantoorgebouwen in Nederland......

Geen reacties

Geef een reactie

Deze website plaatst cookies. Dit doen we om onze site gebruiksvriendelijker te maken, onder andere door analyse van het bezoekersgedrag. Maar je blijft anoniem. Als je verder surft accepteer je onze cookies.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close